Metastazektomi Nedir?
Kanser, bazı durumlarda ilk ortaya çıktığı organdan ayrılarak vücudun başka bölgelerine yayılabilir. Bu duruma metastaz adı verilir. Akciğerler, kanser hücrelerinin yayılma eğiliminin sık görüldüğü organlardan biridir.
Akciğer (pulmoner) metastaz, vücudun başka bir bölgesinde başlayan bir kanserin zamanla akciğerlere yayılması anlamına gelir. Akciğerde görülen bu odaklar, yeni bir akciğer kanseri değildir; asıl hastalığın hücreleriyle aynı özellikleri taşıyan kanser hücreleridir.
Örneğin, meme kanseri olan bir hasta akciğer metastaz yapmış ise akciğerde çıkarılan kitlenin hücreleri meme kanseri ile aynı olmalıdır.
Akciğer metastazları genellikle iki farklı şekilde karşımıza çıkar:
- Başka bir organda kanser tanısı konulduğu sırada, hastalığın aynı zamanda akciğerlere de yayılmış olduğunun saptanması
- Başka bir organdaki kanser nedeniyle ameliyat veya tedavi yapıldıktan aylar ya da yıllar sonra, hastalığın akciğerlere yayılmış olarak ortaya çıkması. Akciğer metastaz cerrahisinin en sık uygulandığı hasta grubunu oluşturmaktadır.”
Akciğer metastazektomisi, akciğerde yer alan ve başka bir organdan yayılmış olan kanser odaklarının cerrahi olarak çıkarılması işlemidir. Uygun hastalarda bu cerrahi yaklaşım, hastalık kontrolü ve uzun dönem sağkalım açısından önemli katkılar sağlayabilir.
Metastatik kanser çeşitli yöntemlerle tedavi edilir.
- Sistemik Terapi - Kemoterapinin yanı sıra hormonal, hedefe yönelik ve biyolojik tedavileri içerir. Yaygın olarak kullanılanıdır.
- Lokal Tedavi
- Cerrahi / Metastazektomi
- Radyoterapi
- Lokal ve sistemik tedavinin kombinasyonu
Metastazektomi Tedavi Yöntemleri
Metastatik kanser çeşitli yöntemlerle tedavi edilir. Yaygın olarak kullanılanlar arasında:
- Sistemik terapi - Kemoterapinin yanı sıra hormonal, hedefe yönelik ve biyolojik tedavileri içerir.
- Lokal terapi - Radyasyon terapisi ve cerrahiyi içerir
- Lokal ve sistemik tedavinin kombinasyonu
Daha önce de belirtildiği gibi, akciğerlerde ve karaciğerde metastatik büyümeler için metastazektomi önerilir. Prosedüre ihtiyaç duyan hastalar, böbrek ve kolorektal kanser gibi belirli kanserler nedeniyle metastatik pulmoner lezyonlar ve karaciğer tümörleri geliştiren kanser hastalarıdır.
Ameliyatın amacı, etkilenen bölgedeki metastatik büyümeleri tamamen ortadan kaldırmaktır. Metastazektominin güvenli, uygun maliyetli ve genellikle metastazın giderilmesinde başarılı olduğu bulunmuştur.
Metastazektomi Prosedüru Nasıl Uygulanır?
Metastazektomi, büyüklüğüne ve etkilenen organa bağlı olarak çeşitli şekillerde yapılır. İşlem öncesi uygun ameliyat öncesi değerlendirme yapılır.
Hastalar ultrason, manyetik rezonans görüntüleme (MRI) veya bilgisayarlı tomografi (CT taraması) ve pozitron emisyon tomografisi;
(tüm vücudu metastaz açısından kontrol etmek için) ve ayrıca uygun olduklarından emin olmak için kan testleri gibi çeşitli testlere tabi tutulabilir. Örneğin, akciğer metastazektomisi şu yollarla yapılabilir:
- Akciğer tüm lobunun kanser hücrelerini içermek üzere çıkarıldığı lobektomi
- Cerrahın sadece tümörü çıkardığı ve akciğerlerin sağlıklı kısımlarını bıraktığı kama rezeksiyonu
- Elektrik akımı ile metastazı yok etmek için tümöre bir iğnenin sokulduğu radyofrekans ablasyonu (minimal invaziv, RFA)
Karaciğer metastazektomisi için aşağıdakilerden herhangi biri yapılabilir:
- Karaciğerin sadece bir kısmının cerrahi olarak çıkarıldığı ve diğer sağlıklı kısımların bırakıldığı hepatektomi. Bu sadece karaciğer sağlıklıysa ve siroz yoksa yapılabilir.
- Radyofrekans ablasyonu (RFA), daha önce tarif edildiği gibi veya laparoskopi ile
- Alkolün yok edilmesi için doğrudan tümöre enjekte edildiği perkütan etanol enjeksiyonu
Onkologlar ve cerrahlar, hastanın sağlık durumuna, kanserli büyümenin boyutu ve büyüklüğüne ve metastazların konumuna bağlı olarak diğer faktörlerin yanı sıra cerrahi prosedürü planlarlar. Metastazektomi ayrıca, özellikle kanserin birden fazla metastatik bölgeye yayıldığı durumlarda.
Radyasyon tedavisi ve kemoterapi gibi diğer tedavilerle birlikte önerilmektedir. Çalışmalar, sistemik veya hedefli tedaviden önce yapılan metastazektominin, metastatik kanserli hastalar sağ kalımı önemli ölçüde artırabildiğini göstermiştir.
Hangi Hastalarda Metastaz Cerrahisi / Metastezektomi Uygulanılır?
Akciğer metastazektomisi her hasta için uygun değildir. Karar, ayrıntılı tetkikler ve multidisipliner değerlendirme sonucunda verilir. Genel olarak;
- Asıl kanser odağı kontrol altında olan
- Akciğerde sınırlı sayıda metastazı bulunan
- Vücudun başka organlarında aktif ve yaygın hastalığı olmayan
- Genel sağlık durumu cerrahiye uygun olan
hastalarda bu tedavi seçeneği değerlendirilebilir.
Metastazektomi ’de Olası Riskler ve Komplikasyonlar
Kanser tedavisi zor bir durumdur. Metastazektominin risk ve komplikasyon olmadan da aynı nedendir. Bir prosedür olarak, kanser hücrelerini çıkarmak için yapılan ameliyat, aşağıdakileri içeren yan etkilere yol açabilir:
- Ağrı
- Yorgunluk
- İştah kaybı
- Etkilenen bölgede morarma ve şişme
- Kanama
- Enfeksiyon
- Organ fonksiyon bozukluğu
Minimal invaziv cerrahi yöntemler de dahil olmak üzere metastazektomi ve kanser cerrahisindeki son teknolojik gelişmeler nedeniyle, prosedür nispeten daha hafif yan etkilerle gerçekleştirilebilir.
Ayrıca, diğer tüm kanser tedavi yöntemleri gibi, metastazektomi tüm kanser hücrelerinin tamamen çıkarılmasını garanti etmez. Bununla birlikte, cerrahi prosedürden geçmek kişinin daha uygun bir prognoz şansını artırabilir.
Bu Ameliyatın Amacı Nedir?
Bu cerrahi girişimin temel hedefleri:
- Hastalığın ilerlemesini durdurmak veya yavaşlatmak
- Yaşam süresini artırmak
- Yaşam kalitesini yükseltmek
- Uygun hastalarda uzun dönem hastalık kontrolü sağlamaktır
Cerrahi tedavi, gerektiğinde kemoterapi, immünoterapi veya diğer onkolojik tedavilerle birlikte planlanabilir.
Ameliyat Sonrası İyileşme Süreci
Hastalar genellikle ameliyattan birkaç gün sonra taburcu edilir. İyileşme süresi, uygulanan cerrahi tekniğe ve hastanın genel sağlık durumuna göre değişebilir. Düzenli doktor kontrolleri, tedavinin başarısı açısından büyük önem taşır.
Cerrahi Nasıl Yapılır?
Ameliyat, hastanın durumuna göre kapalı (minimal invaziv / VATS / robotik) ya da açık cerrahi yöntemlerle gerçekleştirilebilir. Amaç, tüm metastatik lezyonların tamamen çıkarılması ve sağlıklı akciğer dokusunun mümkün olduğunca korunmasıdır.
Güncel cerrahi teknikler sayesinde ameliyatlar daha güvenli, daha az ağrılı ve daha hızlı iyileşme sağlayacak şekilde yapılabilmektedir.
Bilgilendirme Notu
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır. Her hastanın durumu farklıdır ve en uygun tedavi planı, yapılacak muayene ve tetkikler sonrası belirlenir.
Metastazektomi Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Metastazektomi işlemi kanseri tamamen ortadan kaldırmaz ancak, yayılmayı önler. Ve genellikle bu işlem sonrası hastanın hayatta kalma olasılığını yükseltmektedir.
Tedavi edilmeyen metastatik hastalığı olan hastaların 5 yıllık sağ kalım oranı ortalama % 5-10'dan azdır. Akciğerlere izole metastatik hastalığı olan bir hasta için (yani vücudun diğer bölgelerine metastaz olmadan), pulmoner metastazektomi (akciğer tümörlerinin cerrahi olarak çıkarılması) tedavi için en iyi umuttur. Çok sayıda çalışma, akciğerlere yayıldıklarında ancak daha sonra cerrahi olarak çıkarıldıklarında, çeşitli primer tümörler için % 30 ila % 50'lik 5 yıllık sağ kalım oranları göstermiştir. Bu sağ kalım oranları şu anda mevcut olan diğer tedavilerden çok daha üstündür. Primer tümörden bağımsız olarak, rezeksiyonun tam olması uzun süreli sağ kalım / iyileşme elde etmenin anahtarıdır. Bu operasyonlar çok düşük morbidite ve mortalite oranları ile gerçekleştirilebildiğinden ve tedavi edilemeyen hastalarda tedavi şansı sunduğundan, ameliyat sıklıkla tavsiye edilir.
Akciğerde bulunan tümörlerin sayısı, ameliyat geçirilip geçirilmeyeceğini belirleyen bir faktördür. Genel olarak, primer kanser tanısından uzak bir zamanda meydana gelen daha az veya yalnız tümörlerin varlığı, akciğer operasyonu önerme kararını olumlu yönde etkileyecektir. Bununla birlikte, çoklu metastatik tümörlerin varlığı akciğer rezeksiyonunu engellemez ve metastazlar primer tümörün tanımlanması sırasında (senkronize) mevcut olsa bile, rezeksiyon düşünülebilir.
Hayır. Bu ameliyat yalnızca belirli kriterleri karşılayan, uygun hastalarda uygulanır. Uygunluk, uzman hekim değerlendirmesi sonrası belirlenir.
Uygun hastalarda, metastazların çıkarılması yaşam kalitesini artırabilir ve günlük yaşama dönüşü hızlandırabilir.
Hayır. Amaç, yalnızca metastatik odakların çıkarılması ve mümkün olan en fazla sağlam akciğer dokusunun korunmasıdır.
Bazı hastalarda cerrahi sonrası ek tedaviler gerekebilir. Bu karar, hastalığın özelliğine göre verilir.
Evet. Günümüzde kapalı ve robotik cerrahi yöntemler güvenle kullanılmakta ve uygun hastalarda başarılı sonuçlar sağlamaktadır.