Gebelik takibinde en heyecanla beklenen muayenelerden biri olan ayrıntılı ultrasonda (18-22. hafta) doktorunuzun "bebeğin akciğerinde bir görüntü var" demesi, her anne baba için korkutucudur. Öncelikle şunu bilin: Doğum öncesi saptanan akciğer anomalilerinin büyük çoğunluğu tedavi edilebilir ve bu tanıyı alan bebeklerin çok büyük bölümü doğumda gayet sağlıklıdır.
Bu yazıda en sık görülen doğumsal akciğer anomalisi olan CPAM başta olmak üzere, tanıdan doğum sonrası tedaviye kadar sürecin nasıl ilerlediğini anlatacağım.
Doğum Öncesi Saptanan Akciğer Anomalileri Nelerdir?
Anne karnında saptanan akciğer lezyonlarının başlıcaları şunlardır:
- CPAM (Konjenital Pulmoner Havayolu Malformasyonu): Akciğer dokusu içinde kistik yapıların geliştiği, en sık görülen doğumsal akciğer anomalisidir.
- Pulmoner sekestrasyon: Normal hava yollarıyla bağlantısı olmayan ve kanlanmasını doğrudan ana atardamardan alan akciğer dokusudur.
- Konjenital lober amfizem: Akciğerin bir lobunun aşırı havalanmasıdır.
- Bronkojenik kist: Hava yolu gelişimi sırasında oluşan içi sıvı dolu kesedir.
Tanıdan Sonra Gebelik Takibi Nasıl İlerler?
Ultrasonda lezyon görüldükten sonra amaç, lezyonun büyüklüğünü ve bebeği etkileyip etkilemediğini yakından izlemektir. Bunun için CPAM hacminin bebeğin baş çevresine oranlanmasıyla hesaplanan CVR (CPAM hacim oranı) kullanılır. Bu oran belirli bir eşiğin (1,6) altındaysa risk düşüktür ve izlem aralıklı ultrasonlarla sürer. Gerekli görülen olgularda lezyonun yapısını daha net görmek için fetal MR çekilebilir.
Umut veren bir bilgi: Bu lezyonların önemli bir kısmı gebeliğin son üç ayında büyümesini durdurur, hatta küçülür. Yüksek riskli, hızlı büyüyen lezyonlarda ise anneye uygulanan kortikosteroid tedavisi büyümeyi yavaşlatabilir; nadir ve seçilmiş olgularda anne karnında girişim gerekebilir.
Önemli: Bu tanı, gebeliğin normal şekilde ve çoğunlukla normal doğumla tamamlanmasına genellikle engel değildir. Doğumun, yenidoğan yoğun bakımı ve pediatrik cerrahi desteği bulunan bir merkezde planlanması yeterlidir.
Doğumdan Sonra Bebeği Ne Bekliyor?
Bu bebeklerin çoğu doğumda hiçbir solunum sıkıntısı yaşamaz. Solunum sıkıntısı olan az sayıda bebekte ise tedavi ve gerekirse cerrahi, bebek stabilleştikten sonra erken dönemde yapılır.
Belirtisi olmayan bebeklerde izlem şöyle ilerler:
- Lezyonun kesin yapısını ve yerleşimini görmek için genellikle ilk aylarda bilgisayarlı tomografi çekilir; çünkü doğum öncesi "küçüldü" görünen lezyonlar çoğu zaman tamamen kaybolmamıştır.
- Cerrahi gereken olgularda ameliyat için sık tercih edilen pencere, bebek yaklaşık 3-6 aylıkkendir. Bu dönemde ameliyat hem güvenlidir hem de kalan akciğerin bebek büyürken boşluğu doldurarak gelişmesine imkân tanır.
- Ameliyat günümüzde çoğunlukla kapalı (torakoskopik) yöntemle, birkaç küçük kesiden yapılır.
Belirtisiz lezyonlarda dahi cerrahinin gündeme gelmesinin nedeni, ilerleyen yıllarda tekrarlayan akciğer enfeksiyonlarına zemin hazırlamaları ve nadir de olsa bazı lezyonların kötü huylu tümörlerden ayırt edilme güçlüğüdür. Karar her bebekte lezyonun tipine ve boyutuna göre bireysel verilir.
Takip ve Tedavide Aile ile Ortak Planlama
Doğum öncesi akciğer anomalisi tanısı, doğru takip planıyla yönetildiğinde sonuçları yüz güldürücü olan bir süreçtir. Kadın doğum uzmanı, yenidoğan uzmanı ve pediatrik göğüs cerrahisi ekibinin birlikte çalıştığı bir merkezde, gebelikten itibaren cerrahi ekiple tanışmak ailelerin kaygısını azaltır ve doğum sonrası planın önceden netleşmesini sağlar. Konjenital akciğer hastalıkları sayfamızda bu hastalıkların her birini ayrıntılı bulabilirsiniz.